Lỗ và ren là chi tiết nhỏ nhưng gây nhiều lỗi lắp ráp nhất trong in 3D. Hiểu vài quy tắc đơn giản sẽ giúp bạn tránh cảnh bulông không vặn được hay lỗ lệch tâm.
Vì sao lỗ in ra hay bị sai kích thước?
Lỗ in 3D gần như luôn nhỏ hơn thiết kế, vì hai lý do:
- Co ngót vật liệu khi nguội
- Elephant foot / đùn thừa ở mép, cùng hiệu ứng lớp bo tròn ở lỗ nằm ngang
Lỗ nằm ngang (trục song song bàn in) còn bị méo thành hình giọt nước do phần trên bị chảy xệ.
Cách xử lý lỗ
| Vấn đề | Giải pháp |
|---|---|
| Lỗ bị co nhỏ | Thiết kế lớn hơn 0,1–0,3 mm, hoặc khoan lại sau in |
| Lỗ ngang méo | Đổi hướng in cho lỗ đứng, hoặc thiết kế lỗ hình giọt nước/kim cương |
| Lỗ cần chính xác | In lỗ mồi nhỏ rồi khoan/doa đúng kích thước |
Ren: in trực tiếp hay không?
Ren in trực tiếp được, nhưng:
- Ren lớn (≥ M6, ren thô): in trực tiếp chấp nhận được, in đứng cho ren đẹp hơn
- Ren nhỏ (≤ M5): in trực tiếp dễ mất nét, dễ hỏng sau vài lần vặn
- Ren chịu tải/tháo lắp nhiều lần: đừng in ren
Ba cách làm ren bền
1. Taro sau in. In lỗ mồi rồi taro như với nhựa/kim loại. Đơn giản, bền hơn ren in.
2. Insert ren kim loại (heat-set insert). Ép ống ren đồng vào lỗ bằng mỏ hàn nhiệt. Đây là cách bền nhất cho mối ghép tháo lắp nhiều lần — ren kim loại chịu lực, nhựa chỉ giữ.
3. Dùng bulông + đai ốc lồng (captive nut). Thiết kế hốc lục giác giữ đai ốc, bắt bulông xuyên qua.
Kết luận
Quy tắc thực dụng: bù kích thước lỗ hoặc khoan lại sau in; với ren chịu lực hay tháo lắp nhiều, luôn dùng insert ren kim loại thay vì in ren trực tiếp. Vài phút thiết kế đúng sẽ tiết kiệm hàng giờ sửa chi tiết hỏng khi lắp ráp.